นวราตรี 2569 จัดวันไหน และไหว้พระแม่ที่ไหนได้บ้างถ้าไปสีลมไม่ไหว

นวราตรีมาจากคำว่า นว แปลว่าเก้า กับ ราตรี แปลว่าคืน หมายถึงเทศกาลบูชาพระแม่ทุรคาและพระแม่อุมาเทวีเก้าคืนติดต่อกัน จัดปีละครั้งราวเดือนกันยายนถึงตุลาคม วันจะเลื่อนทุกปีเพราะนับตามปฏิทินจันทรคติของฮินดู ไม่ใช่ปฏิทินสากล คนที่เคยไปเมื่อปีก่อนจึงใช้วันเดิมจำไม่ได้ ต้องเช็กใหม่ทุกปี

ปี 2569 วัดพระศรีมหาอุมาเทวี หรือที่คนเรียกกันว่าวัดแขกสีลม เขตบางรัก ประกาศจัดงานช่วงวันที่ 10 ถึง 22 ตุลาคม ไทม์ไลน์คร่าว ๆ คือวันที่ 10 ตุลาคมเป็นพิธีบูชาพระพิฆเนศเพื่อเบิกทาง ตามธรรมเนียมฮินดูที่เริ่มงานมงคลด้วยการบูชาพระพิฆเนศก่อนเสมอ จากนั้นวันที่ 11 ถึง 19 ตุลาคมคือช่วงเก้าคืนของการบูชาพระแม่ทุรคาและเทพองค์อื่น ๆ

คืนที่คนรู้จักมากที่สุดคือวันที่ 20 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันที่สิบหรือวันวิชัยทัสมิ วันแห่งการฉลองชัยชนะ ค่ำวันนั้นจะมีขบวนแห่ใหญ่ออกจากวัดไปตามถนนย่านสีลม หลังคืนแห่ยังมีพิธีต่อเนื่องอีกสองสามวันก่อนปิดงาน กำหนดการรายคืนและเวลาเริ่มพิธีทางวัดจะทยอยประกาศใกล้งาน ถ้าตั้งใจไปคืนใดคืนหนึ่งเป็นพิเศษ ควรรอดูประกาศอย่างเป็นทางการอีกครั้งก่อนวางแผนเดินทาง

คืนขบวนแห่คือคืนที่คนมากที่สุดของทั้งปี ปีที่ผ่าน ๆ มาขบวนเริ่มเคลื่อนช่วงหลังหนึ่งทุ่ม วนไปตามถนนสีลม ถนนนราธิวาสราชนครินทร์ ถนนสาทรเหนือ และถนนสุรศักดิ์ ก่อนกลับเข้าวัด โดยมีการปิดการจราจรหลายเส้นในย่านนั้น เส้นทางและเวลาของแต่ละปีไม่เหมือนกันเสียทีเดียว จึงควรดูประกาศปิดจราจรของตำรวจนครบาลก่อนออกจากบ้าน

ถ้าตั้งใจไปคืนแห่ ทางที่สบายที่สุดคือรถไฟฟ้า ลง BTS สุรศักดิ์ ทางออก 3 หรือ BTS เซนต์หลุยส์ ทางออก 2 ซึ่งเดินราว 750 ถึง 800 เมตร หรือ MRT สีลม ทางออก 2 ควรเผื่อเวลายืนรอนานและเตรียมใจว่าจะเข้าไปกราบใกล้ ๆ ในวิหารได้ยากกว่าวันปกติมาก คนจำนวนไม่น้อยไปเพื่อดูขบวนและรับพรจากริมถนนมากกว่าจะได้เข้าไปในวัด

ถ้าเป้าหมายคือตั้งจิตเงียบ ๆ ให้เลือกคืนกลาง ๆ ของช่วงเก้าคืน และไปช่วงเช้าหรือเย็นของวันธรรมดา จะได้บรรยากาศพิธีอยู่แล้วโดยไม่ต้องเบียด ส่วนคนที่จะพาผู้สูงอายุหรือเด็กไปด้วย คืนแห่มักไม่เหมาะเพราะต้องยืนนานและเดินเลี่ยงถนนที่ปิด ลองดูแนวทางจัดทริปไหว้พระกับครอบครัวประกอบก่อนตัดสินใจ

ในกรุงเทพยังมีอีกหลายจุดสำหรับคนที่ไม่อยากเข้าไปในย่านที่คนแน่นที่สุด โซนสุขุมวิทและอ่อนนุชมีศาลพระแม่กาลี ศรีทุรคา ปาราวตี ซอยสุขุมวิท 101 เขตพระโขนง โซนเหนือของเมืองมีเทวสถานพระแม่ศรีมหาจามุนเทศวรี เขตบางเขน ซึ่งถือวันอังคารและวันศุกร์เป็นวันบูชาพระแม่ และศาลพระศิวะ พระแม่อุมา และพระพิฆเนศ เขตหลักสี่ ส่วนคนที่อยู่กลางเมืองไหว้ศาลพระแม่อุมาเทวี บิ๊กซีราชดำริต่อกับศาลอื่นในย่านราชประสงค์ได้ในทริปเดียว

ฝั่งบางนาและภาคตะวันออก จุดที่คนไปกันมากที่สุดคือเทวาลัยพระแม่กาลี ริมถนนศรีนครินทร์ ย่านเทพารักษ์ จังหวัดสมุทรปราการ เปิดราว 07:00 ถึง 19:00 น. ทุกวัน ไม่เก็บค่าเข้า และวิหารพระแม่กาลี ณ พัทยา อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี ซึ่งเปิด 10:00 ถึง 19:00 น. วันพุธปิดเร็วเวลา 18:00 น. และปิดทำการหนึ่งวันในวันพุธสัปดาห์ที่สามของเดือน ที่นั่นมีเจ้าหน้าที่คอยแนะนำลำดับการกราบไหว้ จึงเหมาะกับคนที่เพิ่งเริ่มสายเทวสถานฮินดู

ต่างจังหวัดก็มีให้เลือก ภาคเหนือคือวัดพระแม่ศรีมหาอุมาเทวี อำเภอเมืองเชียงราย ซึ่งคึกคักเป็นพิเศษช่วงนวราตรี ภาคอีสานมีเทวาลัยศิวะมหาเทพ อำเภอเมืองขอนแก่น เปิดทุกวัน 07:30 ถึง 18:00 น. และภาคใต้มีเทวสถานรัตนศรีพราหมณ์ อำเภอหาดใหญ่ ถ้าอยากเทียบตัวเลือกทั้งหมดในหน้าเดียว ดูได้ที่รวมเทวาลัยพระแม่กาลีทั่วไทย แต่ควรจำไว้ว่าบางแห่งไม่ได้จัดพิธีนวราตรีเต็มรูปแบบ จึงควรถามผู้ดูแลก่อนถ้าตั้งใจไปเพื่อพิธีโดยเฉพาะ

ข้อที่พลาดกันบ่อยที่สุดคือเรื่องของไหว้ หลายคนเห็นภาพลักษณ์ดุของพระแม่กาลีแล้วคิดว่าต้องถวายของคาว ซึ่งตรงข้ามกับทางปฏิบัติจริงของเทวสถานในไทยที่รับเฉพาะของมังสวิรัติ ของที่นิยมถวายคือดอกไม้สด มะพร้าวอ่อน ผลไม้ นม และขนมหวาน ส่วนเนื้อสัตว์โดยเฉพาะเนื้อวัวเป็นข้อห้ามหนัก รายละเอียดครบกว่านี้อยู่ในของไหว้สายพระแม่กาลีและพระแม่อุมา

เรื่องมารยาทช่วงเทศกาลเข้มกว่าปกติเล็กน้อยเพราะคนเยอะ ควรแต่งกายสุภาพปิดไหล่และเข่า ถอดรองเท้าตามจุดที่กำหนด งดถ่ายภาพในบริเวณที่มีป้ายห้ามหรือระหว่างที่พราหมณ์กำลังประกอบพิธี ต่อคิวตามลำดับ และวางเครื่องบูชาเฉพาะจุดที่จัดไว้เท่านั้น ไม่วางในทางเดินซึ่งช่วงงานจะแน่นอยู่แล้ว

ส่วนเรื่องคำขอ ความเข้าใจที่ควรตั้งไว้ตั้งแต่ต้นคือเทศกาลไม่ได้แปลว่าคำขอจะศักดิ์สิทธิ์กว่าวันธรรมดา สิ่งที่นวราตรีให้จริง ๆ คือบรรยากาศที่ทำให้เราตั้งใจได้เต็มกว่าปกติ คำขอที่เหมาะกับสายพระแม่ยังเป็นคำขอแบบเดิม คือขอให้ตัวเองมีแรงตัดสิ่งที่ควรตัด และขอความคุ้มครองให้ผ่านช่วงนี้ไปได้ ไม่ใช่ขอให้ใครเดือดร้อนแทน ถ้ายังเรียบเรียงไม่ถูก อ่านแนวทางขอพรพระแม่กาลีและวิธีตั้งคำอธิษฐานให้ชัดเจนไว้ก่อนออกจากบ้าน